Kiedy ciało wraca do słowa... (o wierszu, który warto przeczytać)

Email Drukuj PDF

Wiersz Katarzyny Turzańskiej to jej dojrzały debiut. Juvenilia pojawiły się piętnaście lat temu, w dziesiątą rocznicę urodzin, w tomiku Był taki paw, co ogon miał. W zbiorku tym zadedykowanym córeczce rodzice napisali: „Z okazji dziesiątej rocznicy urodzin, z życzeniami, żeby jej wąska, poetycka ścieżynka zmierzała do wspaniałej i szerokiej drogi Wisławy Szymborskiej, największej poetki naszych czasów”. Słowom tym towarzyszyła fotografia małej dziewczynki w fartuszku i poetki.

 

Dziecięce utwory – ekikiki, patatajki, liryczne obrazki, fantastyczne minipowieści i scenki dramatyczne dorosły, dojrzały i przeobraziły się w poezję pełną głębi i mocy. Dotknęły wątków lirycznych Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, widać w nich dystans i słychać ironię charakterystyczną dla podmiotu mówiącego z wierszy Szymborskiej.

W drukowanym tu wierszu, zatytułowanym Wśródziemiomorskość, jednym z przygotowywanego do druku zbiorku, pojawia się sytuacja lirycznego dialogu. Rozmawia w nim głębokie ja ze swą powłoką – ciałem, które jest „smukłe, giętkie i prężne w brązowym kolorze”. Rozmowa toczy się przez góry, doliny i głębie morskie, sięga dantejskiego piekła, Całość tej wędrówki opływa woda – żywioł, w którym kryje się też obraz ognia, a może ognistej korony?

W tej pięknej wypowiedzi lirycznej obecne są też wątki młodzieńczego niepokoju, egzystencjalne pytania o sensy i wartości, wśród których najważniejszą sprawą jest poszukiwanie mistrza. Może nim być „pasterz ze swą trzodą, kret ryjący w glebie” lub ten, z którym się „pije swoje pierwsze wino”. Pojawiają się też proste odpowiedzi pełne dojrzałości, mocno zakotwiczone w mitologii, zanurzone w lekturze Tolkiena – „Ent nie odnajdzie w lesie swej Entowej żony”. Bo wiersz ten nie tylko porusza emocje czytelnika, ale i otwiera go na archetypiczne przestrzenie rajskiej harmonii i pojawiających się w niej rysów, pęknięć oraz ciemności. A to jest doświadczenie sztuki, prawdziwej sztuki.

Wiersz jest utrzymany w tonie leśmianowskiej elegii. Długie, trzynastozgłoskowe wersy połączone są pełnymi rymami i delikatnymi asonansami, szeroką frazę zdaniową rozbijają zderzenia krótkich zdań i wyliczenia. Kontrast „wylewności” i dystansu kształtuje specyficzną ironię utworu.

Młoda poetka, Katarzyna Turzańska, jest absolwentką medycyny, uczestniczką RPG-ów, sportsmenką, globtrotterką... Najczęściej mieszka w Krakowie, ale żyła także w Pradze i w Berlinie. Można ją było spotkać w Yokohamie, w tureckim Eski-Sehir, w Archangielsku i w Tuluzie oraz w Londynie i w wielu innych miejscach.

Katarzyna Turzańska

WŚRÓDZIEMIOMORSKOŚĆ

W czterech kremowych ścianach ćwiczyłam swe ciało
smukłe giętkie i prężne w brązowym kolorze
męczyłam je wytrwale chciało czy nie chciało
trwałam co dzień w mentalnym nad ciałem uporze
Biegaliśmy trasami tych samych długości
choć były oddalone setki mil od siebie
celem ich jako żywo marność nad marności
droga piekła Dantego kret ryjący w glebie
Przemierzałam doliny wspięłam się na góry
mierzyły ze dwa cale spięte agrafkami
zdobyłam mórz głębiny nago bez kordury
i na migi w Afryce grałam z makakami
Uzbieraliśmy setki w ćwierć godzin zrobione
w trzy ćwierci kilometry nad oraz pod wodą
zdobywca nie spóźnioną węzłową koronę
poprowadzi po skałkach pasterz ze swą trzodą
W kraju Basków wypiłam swoje pierwsze wino
tam uległam mistrzowi niewinnie lecz wodnie
czarem wzięta w dwa ognie jak włoskie bambino
pluskałam się w żywiole swym nader swobodnie
Serce pełne ufności kroiłam codziennie
aby zszywać je potem drżącymi rękami
widziałam horyzonty ścielące przede mnie
drogi pełne zaszczytów słane rubinami
Wybór dóbr dla człowieka od wieków jest jeden
Miłość? Sława? Pieniądze? Władza? Mądrość? Wiedza?
Budzić się rano w kraju który zwie się Eden
właśnie tam gdzie cień co dzień myśl Twoją wyprzedza
gdzie na urwiskach skalnych wśród szkła łodzi ludzi
zwykłe rzeczy budziły umysł rozpalony...
Wtem – dusza odpłynęła rozum ciało studzi
Ent nie odnajdzie w lesie swej Entowej żony

www.facebook.com/miesiecznikkrakow.pl

Dodaj komentarz

Kod antysapmowy
Odśwież